2026 rok to Rok Profilaktyki Zdrowotnej

2026 r. został ogłoszony Rokiem Profilaktyki Zdrowotnej, dlatego szczególny nacisk kładziemy na zapobieganie chorobom i wczesne wykrywanie zagrożeń zdrowotnych.

Profilaktyka to nie tylko badania — to także codzienne wybory, które mają ogromny wpływ na nasze zdrowie i jakość życia. Zobacz, co możesz zrobić już dziś – zachęcamy do aktywnego dbania o siebie na każdym etapie życia.

Profilaktyka zdrowotna – zacznij od programu „Moje Zdrowie”

Bezpłatny program profilaktyczny „Moje Zdrowie” jest dla osób, które mają ukończone 20 lat. Program realizują przychodnie POZ, a udział jest finansowany przez NFZ.

W Przychodni Miejskiej w Pieszycach możesz przejść program w trzech prostych krokach:

1. Wypełniasz ankietę – w swoim Internetowym Koncie Pacjenta, w aplikacji mojeIKP lub osobiście w naszej przychodni z pomocą personelu.
2. Umawiamy cię na badania – ich zakres wynika z ankiety i jest dopasowany do twojej sytuacji.
3. Wizyta podsumowująca – omawiamy wyniki badań i otrzymujesz Indywidualny Plan Zdrowotny (IPZ), czyli konkretne zalecenia na kolejne miesiące (badania kontrolne, styl życia, profilaktyka).

Badania w programie „Moje Zdrowie” możesz wykonywać cyklicznie – w zależności od wieku co 3 lub 5 lat.

➔Przeczytaj więcej o programie

Kalendarz badań NFZ – co i kiedy sprawdzić

Nie musisz pamiętać wszystkich terminów badań ani zastanawiać się, od czego zacząć.

W kalendarzu badań NFZ wpisz swoją płeć i wiek, a dostaniesz listę badań, zalecanych szczepień, wskazówek profilaktycznych oraz programów, z których możesz skorzystać.

Wskazówka: ustaw w telefonie jedno cykliczne przypomnienie, na przykład „przegląd zdrowia” i raz w roku, w tym właśnie miesiącu wykonuj wszystkie badania. Zdecydowanie łatwiej się wtedy zmobilizować, a regularność w profilaktyce jest najważniejsza.

➔Sprawdź swój kalendarz badań

Profilaktyka raka piersi – mammografia

Rak piersi to najczęstszy nowotwór złośliwy u kobiet i jedna z głównych przyczyn śmierci kobier w Polsce. Na początku nie daje objawów, dlatego regularne badania profilaktyczne są tak ważne. Wcześnie wykryty nowotwór piersi jest wyleczalny.

W ramach programu profilaktycznego NFZ kobiety w wielku 45-74 lat mogą wykonać bezpłatną mammografię co dwa lata – do Pieszyc często przyjeżdżają mammobusy wyposażone w sprzęt i specjalistów do wykonania badań.

Obserwujcie naszą stronę i profil na Facebooku – zawsze podajemy informacje o możliwościach wykonania mammografii w naszej okolicy.

➔Przeczytaj więcej o programie

Profilaktyka raka szyjki macicy – cytologia i test HPV

Rak szyjki macicy to kolejny bardzo częsty nowotwór u kobiet. Wcześnie wykryty jest wyleczalny w 99% przypadków, dlatego każda kobieta po 25. roku życia powinna wykonywać profilaktyczną cytologię.

Cytologia pozwala wykryć zmiany przedrakowe i raka we wczesnym, w pełni wyleczalnym stadium. Warto rozważyć wykonanie cytologii płynnej, która jest dokładniejsza niż konwenencjonalna, a dodatkowo raz pobrany materiał można przekazać do dalszych badań w kierunku wirusów HPV (wirus brodawczaka ludzkiego), chlamydii czy mykoplazmy.

Badanie w kierunku wirusów onkogennych hrHPV, czyli oceniające czy kobieta jest nosicielką wirusa, który może być przyczyną nowotworu, jest szczególnie przydatne dla kobiet po 30. roku życia i w przypadku, gdy diagnoza cytologiczna jest niejednoznaczna.

W ramach NFZ test HPV HR można wykonać co 5 lat.

➔Przeczytaj więcej o programie

Program badań przesiewowych raka jelita grubego – kolonoskopia

W Polsce na raka jelita grubego zapada rocznie 18 tysięcy osób. Może rozwijać się bez żadnych objawów przez wiele lat, więc w tym przypadku wczesne postawienie diagnozy liczy się szczególnie.

Badaniem, które pozwala lekarzowi obejrzeć jelito od środka i stanowi obecnie najlepszą metodę wykrywania nowotworu jest kolonoskopia. Podczas badania lekarz nie tylko znajduje polipy, z których rozwija się nowotwór, ale może je także od razu usunąć.

Jeśli nie wykonywałeś kolonoskopii w ciągu ostatnich 10 lat, a jesteś w wieku 50-65 lat, możesz zapisać się na bezpłatne badanie w każdej placówce, która przystąpiła do programu profilaktycznego.

Kolonoskopię możesz wykonać w naszej poradni endoskopowej.

➔Przeczytaj więcej o programie

Profilaktyka chorób układu krążenia (ChUK)

Ten program profilaktyczny obejmuje osoby od 25. do 65. roku życia, które nie korzystały z programu w ostatnich 5 latach.

Dlaczego warto? Choroby układu krążenia – takie jak choroba wieńcowa, udar mózgu, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, arytmia czy zakrzepica – zalicza się do chorób cywilizacyjnych. Oznacza to, że w ogromnym stopniu są związane ze stylem życia, jaki prowadzimy i czynnikami środowiskowymi – dietą, małą aktywnością ruchową, paleniem, alkoholem i stresem.

➔Przeczytaj więcej o programie

Profilaktyka na co dzień – wybory, które mają największy wpływ na zdrowie

Badania to fundament dbania o zdrowie, ale to codzienne nawyki dają największe szanse na ich pozytywne wyniki i dobre samopoczucie. Małe rzeczy robione regularnie mają naprawdę duże znaczenie – to efekt kuli śnieżnej. Co możesz zrobić od razu?

Jedzenie – małe kroki, zamiast radykalnych zmian

Nie zaczynaj od zabraniania sobie wszystkiego, radykalne kroki nigdy nie trwają zbyt długo. Pomyśl raczej o tym, co żeby do każdego posiłku dołożyć jakieś warzywa lub kończyć posiłek zanim się przejesz, żeby pić więcej wody lub poeksperymentować z nowymi przepisami.

Jeśli czujesz, że potrzebujesz więcej wiedzy na temat zdrowego odżywiania lub jedzenia przy konkretnej chorobie – w Przychodni Miejskiej w Pieszycach przyjmuje dietetyk o specjalizacji klinicznej.

Alkohol – ryzyko zaczyna się od pierwszych dawek

Warto wiedzieć, że alkohol nigdy nie jest neutralny dla organizmu – wpływa m.in. na ciśnienie tętnicze, pracę serca, jakość snu, masę ciała i odporność. Alkohol działa też na mózg – zaburza komunikację między neuronami, uszkadza połączenia nerwowe, prowadzi do obumierania neuronów. Najnowsze badania naukowe wskazują, że nawet niewielkie dawki alkoholu wiążą się ze zmianami w mózgu.

Dlatego w profilaktyce najbezpieczniejsza zasada brzmi: im mniej, tym lepiej. Od czego zacząć?

• Zaplanuj w tygodniu „dni bez alkoholu” i trzymaj się ich jak terminu w kalendarzu.
• Nie polegaj na silnej woli, zamiast tego unikaj okazji – jeśli alkohol pijesz w konkretnych sytuacjach, zaplanuj w tym czasie coś innego – kino, spacer po górach czy wycieczkę rowerową
• Jeśli alkohol bywa sposobem na stres – poszukaj innego sposobu na regulację; na stres najlepiej dziła ruch!

Ruch – każda aktywność się liczy

Nie musisz od razu zaczynać od morderczych treningów na siłowni czy wycisku ze znanymi youtuberkami. Najważniejsze, żeby ruch był regularny i dopasowany do Ciebie – wieku, kondycji, możliwości twojego ciała i tego, co lubisz. Aktywność pomaga utrzymać prawidłową masę ciała, wspiera serce i naczynia, poprawia nastrój, a przy bólach pleców czy stawów często jest jednym z kluczowych elementów leczenia.

Jeśli wracasz do aktywności po dłuższej przerwie, masz dolegliwości bólowe albo chcesz ćwiczyć bezpiecznie – pamiętaj, że w naszej przychodni działa świetnie wyposażona poradnia rehabilitacyjna.

• Zacznij od krótkich spacerów i stopniowo wydłużaj czas (lepiej pospacerować choćby 10 minut codziennie niż wybrać się na spacer raz i nigdy teog nie powtórzyć).
• Wybierz aktywność, którą jesteś w stanie utrzymać: spacer, rower, ćwiczenia w domu, pływanie.
• Dodaj ruch w tle, czyli taki ruch, o którym nawet nie myślisz, że można go zaliczyć do sportu, a który też ma duże znaczenie – to pójście do sklepu piechotą, wejście po schodach, 5 przysiadów czy rozciąganie w przewie od siedzenie przy biurku czy w czasie reklam w telewizji. To też się liczy! 

Dym tytoniowy – bierne palenie też szkodzi

Nie palisz, ale ciągle przebywasz w otoczeniu palaczy? Dym z czyjegoś papierosa też wpływa na twoje zdrowie – podrażnia drogi oddechowe, obciąża układ krążenia i zwiększa ryzyko wielu chorób. W profilaktyce ważne jest więc nie tylko niepalenie, ale też ograniczanie ekspozycji na dym w domu czy samochodzie.

Co ważne – bierne palenie jest jest jeszcze bardziej szkodliwe dla dzieci.

Sen – najlepsze lekarstwo

Sen nie powinien być luksusem, tylko podstawą zdrowia. Gdy śpimy za krótko lub niespokojnie, w ciągu dnia szybciej czujemy zmęczenie, trudniej nam utrzymać zdrowe nawyki (żeby nadrobić braki energetyczne, organizm domaga się tłustego i kalorycznego jedzenia), pogarsza się koncentracja i nastrój. Dobra jakość snu wspiera regenerację po choropbach, odporność i równowagę hormonalną. Podczas snu utrwala się wiedza nabyta z wciągu dnia i tworzą wspomnienia.

Jak spać lepiej?

• Mózg lubi stabilność – jeśli masz taką możliwość, ustal stałe pory snu i pobudki. Organizm się przyzwyczai i odwdzięczy lepszym samopoczuciem.
• Na 1-2 godziny przed snem wycisz bodźce – nie korzystaj z mocnego, górnego oświetlenia, ogranicz patrzenie w ekrany, zrezygnuj z ciężkich posiłków i alkoholu.
• Zadbaj o warunki – przewietrzona i ciemna sypialnia pomoże w zaśnięciu, a dla jakości snu znaczenie ma też cisza i wygodny materac.
• Jeśli mimo starań od dawna źle sypiasz, wybudasz się nad ranem i nie możesz ponownie zasnąć, chrapiesz lub budzisz się niewyspany niezależnie od tego, ile śpisz godzin – warto to skonsultować z lekarzem pierwszego kontaktu.

Zobacz również: